Burgerplatform.nl · Werkwijzer MKBA (CPB/PBL)

MKBA Calculator

Elke keuze hieronder komt live uit de scba-database: analysispolicypolicy_effect, met Totaal welvaartssaldo (MKBA) als het canonieke saldo-effect. Geen verzonnen cijfers — wat nog niet gekwantificeerd is, staat er ook zo bij.

bron: scba.analysis · scba.policy · scba.policy_effect · scba.effect
24
Onderwerpen
43
Beleidskeuzes
7
Met bekend welvaartssaldo
36
Nog niet gekwantificeerd
Onbekend

Nationaal Tabaks-exit Plan 2030

nog niet gekwantificeerd

Gefaseerde uitfasering van de commerciële tabaksverkoop en eliminatie van additieven om de volksgezondheid te herstellen.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Uw zorgpremie wordt niet besteed aan verpleegkundigen, maar vloeit weg naar de zakken van software-eigenaren en Amerikaanse techreuzen. We herstellen de democratische controle over onze eigen zorgdata.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Onbekend

Borgen positie publieke omroepen

nog niet gekwantificeerd

Publieke omroepen zijn de waakhonden van de democratie, daarnaast fungeren ze als bronnen van informatie en als samenbindende laag in de samenleving.

Kernenergie

Publieke Schuld-Swap Woningbouw

nog niet gekwantificeerd

Vervanging van private leningen door publiek kapitaal tegen 0% rente.

Kernenergie

Transitie naar Draagkracht-gebaseerde Handhaving

nog niet gekwantificeerd

Afschaffing van automatische boeteverhogingen bij betalingsonmacht en introductie van inkomensafhankelijke boetestaffels.

Kernenergie

Afschaffen Minutenregistratie

nog niet gekwantificeerd

Vervangen van wantrouwen-registratie door professionele autonomie.

Kernenergie

Kernramprisico in de kostprijs: risicoadequate premie voor exploitanten

+0 € mln/jaar

Exploitanten van (nieuwe en bestaande) kerncentrales betalen een risicoadequate premie voor het ongevalsrisico boven het huidige plafond, af te dragen aan een publiek rampenfonds, of worden onbeperkt aansprakelijk.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Burgers dragen het risico van een ramp die zij niet kunnen verzekeren (de meeste opstalpolissen sluiten kernrisico uit) en waarover zij niet hebben beslist; bij een ongeval hangt vergoeding af van een politiek besluit achteraf.

Belastingeffect (saldo Rijksbegroting) Financieel - Overheid +40,00 € miljoen/jaar
Sectoraal effect gebruikers en producenten Financieel - Bedrijfsleven -40,00 € miljoen/jaar
Verlagen concentratie broeikasgassen

Rente-vrije Zorgfinanciering

nog niet gekwantificeerd

Nationalisatie van zorgschulden om winstmarges van banken op zorg te elimineren.

Verlagen concentratie broeikasgassen

Sanering Huurtoeslag via Schuldovername

nog niet gekwantificeerd

Vervangen van huurtoeslag door directe huurprijsverlaging via renteloze herfinanciering van verhuurdershypotheken.

Energieonafhankelijkheid

Afschaffing Kinderbijslag & Lastenverlichting

nog niet gekwantificeerd

Vervangen van de kinderbijslag door directe verhoging belastingvrije voet.

Energieonafhankelijkheid

Sanering Fiscale Innovatiebox

nog niet gekwantificeerd

Beëindiging van de fiscale Innovatiebox om belastinglekken te dichten en middelen vrij te maken voor directe innovatie.

Energieonafhankelijkheid

Oprichting HollandFonds

nog niet gekwantificeerd

Nationaal fonds voor zachte kredieten, aangestuurd door een Burgerraad en uitgevoerd door RVO/Gemeenten voor maatschappelijke innovatie.

Luchtvaart

Beperken luchtvaart tot economisch relevante vluchten

+71 € mln/jaar

Schiphol heeft nu een hub-functie: veel overstappers verlaten de luchthaven niet, deze 'overslagfunctie' levert weinig op maar kost veel qua milieu- en gezondheidsschade

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Omwonenden ervaren geluidshinder, luchtvervuiling en gezondheidsschade als direct, dagelijks effect van het vliegverkeer. Een capaciteitsplafond levert hen aantoonbare (gemonetariseerde) verlichting op: +20 tot +40 miljoen euro per jaar aan omgevingsbaten.

Belastingeffect (saldo Rijksbegroting) Financieel - Overheid -40,00 € miljoen/jaar
Sectoraal effect gebruikers en producenten Financieel - Bedrijfsleven -55,00 € miljoen/jaar
Bredere economische effecten Maatschappelijk - Brede Welvaart -17,50 € miljoen/jaar
Effect voor buitenland (niet-ingezetenen) Maatschappelijk - Brede Welvaart -105,00 € miljoen/jaar
Omgevingseffecten (geluid/lucht/stikstof) Ecologisch - Leefomgeving +35,00 € miljoen/jaar
Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd) Ecologisch - Leefomgeving +165,00 € miljoen/jaar
Wind op zee

Mondiale Minimumbelasting 25%

nog niet gekwantificeerd

Het dichten van de mazen in de winstbelasting voor multinationals door een effectief tarief van 25% af te dwingen.

Wind op zee

Miljonairsbelasting voor de Maslow-basis

nog niet gekwantificeerd

Invoering van een progressieve vermogensheffing voor vermogens boven de €2,3 miljoen om de sociale basisbehoeften (wonen, zorg) te financieren.

Wind op zee

Stop de Brievenbus-drainage

nog niet gekwantificeerd

Sanering van de Nederlandse doorstroomsector door het invoeren van een substantiële bronbelasting op alle uitgaande stromen naar laagbelastende jurisdicties.

Energieopslag

Fiscale Correctie op Ultra-Fast Fashion

nog niet gekwantificeerd

Verhoging van BTW en milieuheffing op niet-duurzame textiel om 10% mondiale CO2-uitstoot aan te pakken.

Landbouw

Afbouwen gebruik pesticiden tot minimaal noodzakelijke hoeveelheid

nog niet gekwantificeerd

Het zonder pesticiden telen van voedsel voor menselijke consumptie is niet revolutionair. Het was de standaard totdat we pesticiden gingen gebruiken.

Natuurbescherming

Maak ECOCIDE Strafbaar

nog niet gekwantificeerd
Handhaving milieuwetten

Landelijke minimumnorm en geoormerkte financiering voor omgevingsdiensten

nog niet gekwantificeerd

Stel wettelijke minimumnormen voor omvang, kennisontwikkeling en financiering van omgevingsdiensten vast en financier dit geoormerkt vanuit het Rijk, conform de aanbevelingen van de Commissie Van Aartsen (2021).

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Omwonenden van Tata Steel leven gemiddeld 2,5 maanden korter, gemeenten zijn jaren bezig met procederen tegen Chemours, en burgers moeten zelf aangifte doen voordat het OM vervolgt. Voor burgers voelt dit als een overheid die bedrijven beschermt in plaats van hen, en dat ondermijnt het vertrouwen in de rechtsstaat.

Omgevingseffecten (geluid/lucht/stikstof) Ecologisch - Leefomgeving +220,00 € miljoen/jaar
Handhaving milieuwetten

Handhaven is plicht: einde aan de gedoogcultuur in het milieurecht

nog niet gekwantificeerd

Veranker de beginselplicht tot handhaving in de wet met harde termijnen, een openbaar handhavingsregister en automatische escalatie naar de Rijksinspectie (ILT) wanneer een provincie of gemeente niet optreedt. Capaciteitsgebrek is geen geldige reden meer om niet te handhaven.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Omwonenden van Tata Steel leven gemiddeld 2,5 maanden korter, gemeenten zijn jaren bezig met procederen tegen Chemours, en burgers moeten zelf aangifte doen voordat het OM vervolgt. Voor burgers voelt dit als een overheid die bedrijven beschermt in plaats van hen, en dat ondermijnt het vertrouwen in de rechtsstaat.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Handhaving milieuwetten

Onafhankelijk meten: de vervuiler betaalt, maar meet niet zelf

nog niet gekwantificeerd

Emissie- en luchtkwaliteitsmetingen bij grote vergunningplichtige bedrijven worden uitgevoerd door een onafhankelijke publieke partij (RIVM-meetnet of omgevingsdienst), betaald via leges van de vergunninghouder, en realtime openbaar gepubliceerd.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Omwonenden van Tata Steel leven gemiddeld 2,5 maanden korter, gemeenten zijn jaren bezig met procederen tegen Chemours, en burgers moeten zelf aangifte doen voordat het OM vervolgt. Voor burgers voelt dit als een overheid die bedrijven beschermt in plaats van hen, en dat ondermijnt het vertrouwen in de rechtsstaat.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Handhaving milieuwetten

Geen vergunning als schild: actualisatieplicht met gezondheid als toets

nog niet gekwantificeerd

Vergunningen moeten binnen de EU-termijn na nieuwe BBT-conclusies zijn geactualiseerd; gebeurt dat niet, dan gelden automatisch de nieuwe normen. Gezondheid van omwonenden wordt het toetsingskader, niet alleen naleving van de norm.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Omwonenden van Tata Steel leven gemiddeld 2,5 maanden korter, gemeenten zijn jaren bezig met procederen tegen Chemours, en burgers moeten zelf aangifte doen voordat het OM vervolgt. Voor burgers voelt dit als een overheid die bedrijven beschermt in plaats van hen, en dat ondermijnt het vertrouwen in de rechtsstaat.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Handhaving milieuwetten

Milieucriminaliteit serieus nemen: sterker strafrechtelijk spoor en bestuurdersaansprakelijkheid

nog niet gekwantificeerd

Versterk het Functioneel Parket, de ILT-IOD en de milieupolitie, en maak persoonlijke vervolging van bestuurders die bewust schadelijke uitstoot laten voortduren of verzwijgen de norm. Opbrengsten uit boetes en ontnomen voordeel gaan naar het Chemie-fonds.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Omwonenden van Tata Steel leven gemiddeld 2,5 maanden korter, gemeenten zijn jaren bezig met procederen tegen Chemours, en burgers moeten zelf aangifte doen voordat het OM vervolgt. Voor burgers voelt dit als een overheid die bedrijven beschermt in plaats van hen, en dat ondermijnt het vertrouwen in de rechtsstaat.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Pesticiden

Omkeer de bewijslast: voorzorgbeginsel bij toelating van pesticiden

nog niet gekwantificeerd

Verbied bestrijdingsmiddelen zodra er een gerede aanwijzing van schadelijkheid is, tenzij de producent onomstotelijk de veiligheid aantoont - in plaats van omgekeerd. Herstelt het grondwettelijk beschikbare voorzorgbeginsel dat de minister van Landbouw nu niet gebruikt.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Omwonenden van landbouwgrond (30% van Nederland) worden aantoonbaar blootgesteld en ervaren dit als een gezondheidsrisico waarvoor de bewijslast nu bij henzelf ligt in plaats van bij de producent of toelater.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Woningnood

Beter benutten via MKB-maatwerk: splitsen, optoppen en delen

nog niet gekwantificeerd

Een parallel spoor naast nieuwbouw: bestaande woonruimte beter benutten door splitsen, optoppen, kangoeroewoningen, hospitaverhuur en wonen boven winkels, uitgevoerd door het lokale MKB en gefinancierd met renteloze leningen die worden kwijtgescholden bij een aantoonbaar extra huishouden.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Veel ouderen wonen alleen in een te groot huis en willen best delen of splitsen, maar lopen vast op regels, kosten en onzekerheid. Een woning splitsen levert woonruimte voor een ander en een inkomen of mantelzorger voor jezelf.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Sport

Recht op sport: zorgplicht voor gemeenten in de Sportwet

nog niet gekwantificeerd

Veranker sport en bewegen als publiek goed in de Sport- en beweegwet: een gemeentelijke zorgplicht met minimumnormen voor toegankelijkheid en betaalbaarheid, verplichte vierjaarlijkse sportplannen en een structurele, geoormerkte rijksbijdrage.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Voor gezinnen met een smalle beurs is contributie, sportkleding en zwemles een directe drempel: tweederde onder modaal vindt sport te duur. Een recht op sport dat je niet eerst hoeft aan te vragen voelt eerlijk en voorkomt schaamte.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Sport

Sportpas: EUR 240 sporttegoed voor iedere jongere tot 23 jaar

nog niet gekwantificeerd

Iedere jongere tot 23 jaar krijgt jaarlijks EUR 240 sporttegoed, te besteden bij sportverenigingen en sportscholen, ongeacht het inkomen van de ouders. Universeel, zonder aanvraag, en uitvoerbaar via gemeenten.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Voor gezinnen met een smalle beurs is contributie, sportkleding en zwemles een directe drempel: tweederde onder modaal vindt sport te duur. Een recht op sport dat je niet eerst hoeft aan te vragen voelt eerlijk en voorkomt schaamte.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Sport

Sporttarieven naar draagkracht in gemeentelijke accommodaties

nog niet gekwantificeerd

Gemeenten rekenen in eigen en gesubsidieerde sportaccommodaties (zwembad, sporthal, velden) een tarief naar draagkracht, automatisch via een inkomensindicatie, in plaats van een vaste prijs met losse minimaregelingen achteraf.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Voor gezinnen met een smalle beurs is contributie, sportkleding en zwemles een directe drempel: tweederde onder modaal vindt sport te duur. Een recht op sport dat je niet eerst hoeft aan te vragen voelt eerlijk en voorkomt schaamte.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Warmtepompen

Elektrische CV ketels

nog niet gekwantificeerd
Energiebesparing

Behoud salderen

nog niet gekwantificeerd

Behoud salderen

Burgerschapsonderwijs

Afschaffen vrijwillig eigen risico zorgverzekering

nog niet gekwantificeerd

Herstel van solidariteit door het schrappen van de vrijwillige verhoging van het eigen risico.

Rusland-Ukraine conflict

Publieke Medicijnproductie en Inkoop

nog niet gekwantificeerd

Het oprichten van een publiek farmaceutisch bedrijf voor de productie van essentiële medicijnen en een centraal inkoopsysteem zonder winstoogmerk.

Rusland-Ukraine conflict

Verplichte CO2-rapportage en schaduwprijs voor defensie-uitgaven

nog niet gekwantificeerd

Nederland hanteert een schaduwprijs op CO2 bij de eigen defensiebegroting en -aanbestedingen, en pleit in EU/NAVO-verband voor een verplichte in plaats van vrijwillige rapportageplicht voor militaire broeikasgasuitstoot en voor het sluiten van de accijns- en ETS-vrijstellingen voor militaire brandstof.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Burgers zijn de oorlog niet begonnen en dragen wel de zwaarste lasten - in mensenlevens, welvaart en een leefbare planeet. Transparantie over wat militarisering werkelijk kost, ook aan het klimaat, is een basisrecht: je kunt geen democratisch debat voeren over defensie-uitgaven als een groot deel van de werkelijke rekening buiten beeld blijft.

Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd) Ecologisch - Leefomgeving -13.110,00 € miljoen/jaar
Rusland-Ukraine conflict

Groene wederopbouw: lage-CO2 bouwstandaarden als voorwaarde bij wederopbouwfinanciering

nog niet gekwantificeerd

Nederland en de EU stellen verplichte lage-CO2 en circulaire bouwstandaarden (hernieuwbare energie, energiezuinige gebouwen, circulaire materialen) als voorwaarde bij financiering van post-conflict wederopbouw, in plaats van als-was-herbouw impliciet te faciliteren.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Wederopbouw is het moment waarop een getroffen samenleving weer vooruit kijkt - het zou zonde zijn om diezelfde bouwgolf vast te leggen in de fossiele afhankelijkheid van voor de oorlog, in plaats van gelijk de overstap naar een leefbare toekomst te maken.

Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd) Ecologisch - Leefomgeving -3.120,00 € miljoen/jaar
ZZS & PFAS

Chemie-fonds: versnelde sanering van PFAS-vervuilde locaties

nog niet gekwantificeerd

Richt een apart, geoormerkt Chemie-fonds op dat sanering van de ~4.000 mogelijk vervuilde locaties versnelt, in plaats van te wachten tot 2032 op een volledig overzicht. Het fonds heeft eigen doelen, maar wordt beheerd door dezelfde organisatie en via dezelfde bankrekening als het Fonds Brede Welvaart; dezelfde MKBA/SCBA-principes gelden.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Wie water drinkt van een oppervlaktewater-afhankelijk waterbedrijf kan nu al tot 77% van de veilige PFAS-inname binnenkrijgen via drinkwater alleen, zonder dat dit voor de burger zichtbaar of vermijdbaar is (slechts 5 van 10 waterbedrijven publiceren data).

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

ZZS & PFAS

Vervuiler betaalt: risicoadequate PFAS-heffing en volledige aansprakelijkheid voor producenten

nog niet gekwantificeerd

Maak vergunninghouders die PFAS loosden of lozen volledig aansprakelijk voor sanerings- en gezondheidsschade, en verplicht een risicoadequate premie/heffing die vooraf in het saneringsfonds vloeit in plaats van via jarenlange rechtszaken.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Wie water drinkt van een oppervlaktewater-afhankelijk waterbedrijf kan nu al tot 77% van de veilige PFAS-inname binnenkrijgen via drinkwater alleen, zonder dat dit voor de burger zichtbaar of vermijdbaar is (slechts 5 van 10 waterbedrijven publiceren data).

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Innovatie

NII scherp begrenzen; maatschappelijke investeringen via Fonds Brede Welvaart

nog niet gekwantificeerd

Begrens de Nationale Investeringsinstelling tot marktconform bedrijfsfinanciering waar echt een financieringsgat is. Stuur klimaat, infra, natuur, sport en lokale brede-welvaartsopgaven niet via de NII maar via een transparant Fonds Brede Welvaart met MKBA-toets, renteloze/revolverende middelen en gemeentelijke uitvoering.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Publiek geld gaat naar een investeringsinstelling voor groeiende bedrijven; of dat welvaart oplevert hangt af van of private financiers die deals anders niet zouden doen.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Schulden

Wahv-verhogingen maximeren volgens het eigen alternatief van het CJIB (B1)

-13 € mln/jaar

Schrap de automatische verhogingen bij te late betaling van verkeersboetes, of maximeer ze op het niveau dat het CJIB zelf voorstelt: €20 bij de eerste aanmaning, 20% van het openstaande bedrag bij de tweede.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Voorkomt dat een boete van €150 uitgroeit tot €450, voor iedereen met een openstaande Wahv-boete.

Belastingeffect (saldo Rijksbegroting) Financieel - Overheid -64,00 € miljoen/jaar
Sectoraal effect gebruikers en producenten Financieel - Bedrijfsleven +50,00 € miljoen/jaar
Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd) Ecologisch - Leefomgeving +0,30 € miljoen/jaar
Schulden

Beslagvrije voet ook laten gelden bij verrekening door de overheid (B5)

+24 € mln/jaar

Sluit uit dat bestuursorganen door verrekening een inkomen laten dalen tot onder de beslagvrije voet.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Voorkomt dat je inkomen door de overheid zelf onder het bestaansminimum wordt gebracht.

Belastingeffect (saldo Rijksbegroting) Financieel - Overheid -5,00 € miljoen/jaar
Sectoraal effect gebruikers en producenten Financieel - Bedrijfsleven +29,00 € miljoen/jaar
Maatschappelijke opvang

Weigering van een briefadres door gemeenten beëindigen (C3)

+13 € mln/jaar

Handhaaf de bestaande wettelijke plicht van gemeenten om iedereen zonder vast woonadres in te schrijven op een briefadres.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Het verschil tussen wel en niet bestaan voor de overheid: toegang tot uitkering, zorgverzekering, toeslagen en DigiD.

Belastingeffect (saldo Rijksbegroting) Financieel - Overheid -3,00 € miljoen/jaar
Sectoraal effect gebruikers en producenten Financieel - Bedrijfsleven +16,00 € miljoen/jaar
Bijstand / kostendelersnorm

Kostendelersnorm: gerichte uitzondering voor mantelzorg en kwetsbare groepen (C2)

-4 € mln/jaar

Geen integrale afschaffing van de kostendelersnorm, maar gerichte uitzonderingen voor mantelzorg, tijdelijke opvang en uitstroom uit dakloosheid.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Maakt het voor mantelzorgers en mensen die uit dakloosheid komen niet langer financieel bestraffend om iemand in huis te nemen.

Belastingeffect (saldo Rijksbegroting) Financieel - Overheid -25,00 € miljoen/jaar
Sectoraal effect gebruikers en producenten Financieel - Bedrijfsleven +17,00 € miljoen/jaar
Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd) Ecologisch - Leefomgeving +3,00 € miljoen/jaar
Vuurwerk

Sluit de uitzonderingen in het vuurwerkverbod

nog niet gekwantificeerd

Schrap het gemeentelijke ontheffingsregime voor verenigingen, breng carbid schieten onder dezelfde wettelijke paraplu als vuurwerk, en vervang lokale handhavingscriteria (zoals politiecapaciteit) door een landelijke uniforme norm.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

474 gewonden per jaarwisseling, vooral jongeren, is een direct herkenbare en vermijdbare schadepost die zwaarder zou moeten wegen dan traditie of gewoonte.

Nog geen aanvullende effecten vastgelegd in policy_effect voor dit voorstel.

Toeslagen: niet-gebruik en ambtshalve toekenning

Toeslagen ambtshalve toekennen waar het recht al vaststaat (A1/D3)

+121 € mln/jaar

Vervang het aanvraagvereiste voor huur- en zorgtoeslag en kindgebonden budget door ambtshalve toekenning zodra de Belastingdienst het recht al kan vaststellen uit eigen gegevens.

Details & effecten
In gewone taal (burgerlens)

Een huishouden loopt structureel €72-84 per maand mis, vaak jarenlang, zonder dat het iets fout doet.

Belastingeffect (saldo Rijksbegroting) Financieel - Overheid -20,00 € miljoen/jaar
Sectoraal effect gebruikers en producenten Financieel - Bedrijfsleven +141,00 € miljoen/jaar