Een eenjarig energiecontract kost een gemiddeld huishouden nu ruim 2.700 euro per jaar, ruim 1.100 euro meer dan eind 2025, blijkt uit cijfers van Gaslicht.com die NU.nl publiceerde src:2044. De oorzaak is de gasprijs: sinds de oorlog in Iran en de afsluiting van de Straat van Hormuz is er minder olie en gas beschikbaar, en omdat een deel van de stroom in gascentrales wordt opgewekt, stijgt ook de stroomprijs mee src:2044. Ook de termijnprijzen voor 2027 liggen hoog. Waar gaat al dat geld naartoe?
Wat er in een gemiddelde rekening zit
Volgens Milieu Centraal bestaat de rekening uit leveringskosten voor de leverancier, netbeheerkosten voor de netbeheerder, energiebelasting met een vaste vermindering, en btw over het geheel src:2043. De opslag duurzame energie (ODE) bestaat sinds 2023 niet meer als aparte heffing. Met de gemiddelde CBS-tarieven van september 2026 voor 2.300 kWh stroom en 1.000 m3 gas komt een rekening uit op ongeveer 2.310 euro per jaar src:2040. Dat is lager dan de 2.700 euro van NU.nl, omdat het CBS ook oudere, goedkopere contracten meetelt. Exclusief btw verdeelt dat bedrag zich zo (eigen berekening):
- Leveringskosten (inkoop en marge leverancier): circa 1.000 euro, 43 procent.
- Netbeheerkosten: circa 615 euro, 27 procent.
- Energiebelasting na de vermindering van 629 euro: circa 290 euro, 13 procent.
- Btw van 21 procent over alles: circa 400 euro, 17 procent.
De stijging komt uit de markt
Wie het verschil tussen nu en 2027 opsplitst, ziet dat de markt de hoofdoorzaak is. De leveringskosten van een nieuw eenjarig contract liggen ruim 1.100 euro hoger dan eind 2025 src:2044. De netbeheerkosten stijgen in 2027 volgens de voorstellen die de ACM beoordeelt met gemiddeld 141 euro, 89 euro voor stroom en 52 euro voor gas src:2041. De energiebelasting verandert nauwelijks: gas gaat van 72,7 naar 74,6 cent per m3, stroom van 11,1 naar 10,6 cent per kWh, en de vermindering blijft vrijwel gelijk src:2042. Voor een gemiddeld huishouden is dat per saldo ongeveer 9 euro meer. Van de totale stijging van circa 1.250 euro komt daarmee zo'n 88 procent uit de leveringsprijs, 11 procent uit de nettarieven en minder dan 1 procent uit de energiebelasting. Dit is een indicatie, want het contractbedrag en de nettarieven zijn verschillende peilingen. Wel loopt via de btw circa 190 euro van de marktstijging toch naar de staat.
Wie ontvangt het geld
De staat. Energiebelasting en btw zijn samen bijna een derde van de rekening. Daarnaast is de staat eigenaar van EBN en Gasunie, maar die keerden over 2025 geen dividend uit. EBN droeg wel 38 miljoen euro af uit de gasvulopdracht src:1848; Gasunie keerde in 2024 nog 266 miljoen euro uit src:2045.
De netbeheerders. TenneT is van de staat, de regionale netbeheerders zijn van provincies en gemeenten. Hun tarieven stijgen vooral door investeringen in het overvolle stroomnet, en voor gas doordat de kosten over steeds minder gebruikers worden verdeeld src:2041. De ACM staat alleen efficiente kosten toe.
De energieleveranciers. Winstcijfers van leveranciers over 2026 hebben wij niet in een primaire bron kunnen controleren. Dat deel blijft open.
Gasproducenten en handelaren. Shell boekte in het tweede kwartaal van 2026 een winst van 10,8 miljard dollar en verwacht voor het derde kwartaal sterk hogere raffinagemarges src:2046. Equinor rekende in het derde kwartaal intern 18,07 dollar per MMBtu voor gas en verwacht extra winst uit raffinage en LNG-handel; over de Noorse winning betaalt Equinor 77 tot 78 procent belasting, zodat een groot deel bij de Noorse staat terechtkomt src:2047. Voor ExxonMobil, de NAM en Amerikaanse LNG-exporteurs hebben wij geen gecontroleerde winstcijfers over deze periode.
Burgerplatform: de bron aanpakken in plaats van achteraf compenseren
Het grootste deel van de stijging hangt aan de gasprijs op de wereldmarkt. Een prijsplafond of compensatie dempt dat effect, maar laat de afhankelijkheid bestaan. Elke kubieke meter die niet nodig is, door isoleren, eigen opwek en opslag, verlaagt de rekening blijvend, zie ons bericht over de bespaarde fossiele import en de analyse ana:5 over energie-afhankelijkheid. Huishoudens die het minst kunnen isoleren worden het hardst geraakt, zie ana:87 over energiearmoede.
Ook de verdeling van de lasten verdient aandacht. Een huishouden betaalt 61,6 cent energiebelasting per m3 gas, een grootverbruiker boven 10 miljoen m3 5,4 cent, en zakelijke stroom boven 10 miljoen kWh 0,3 cent tegen 8,8 cent voor huishoudens src:2042. Over die vrijstellingen gaat ana:19 over fossiele subsidies. De netkosten stijgen door de uitbreiding van het stroomnet; slimmer gebruik van het net kan die rekening drukken, zie ons bericht over een slimmer stroomnet, de ACM over batterijen en ana:46 over netcongestie.
