Onderzoekers: bij de landbouwtransitie betalen boeren eerst, de samenleving krijgt de baten
14-10-2026: Technische oplossingen zoals emissiearme stallen verminderen de uitstoot, maar leveren weinig op voor de brede welvaart op het platteland. Extensiveren en natuurinclusief boeren doen dat wel, maar de lasten vallen eerst bij de boer. Dat blijkt uit een analyse van twee gebieden in het vakblad Ruimte & Maatschappij.

Zwartboek: gaswinning Groningen, SodM-advies 2013 niet opgevolgd
13-10-2026: Henk Kamp, minister van Economische Zaken, 2013 tot 2017. Kosten volgens bronnen: Ondergrens: raming schade en versterken 2026 tot en met 2031, 6,919 miljard (Voorjaarsnota 2026, grotendeels doorbelast aan NAM). Herstel: lopend.

Zwartboek: toeslagenaffaire, harde fraudeaanpak kinderopvangtoeslag
13-10-2026: Frans Weekers en Eric Wiebes, staatssecretarissen van Financiën, 2013 tot 2019. Kosten volgens bronnen: Hersteloperatie: Rekenkamer raamde eind 2023 circa 8 miljard; beschikbaar budget 11,7 miljard (2025); uitgegeven tot en met 2025 circa 6,9 miljard. Herstel: lopend.

Zwartboek: vertrekregeling Belastingdienst binnen de Investeringsagenda
13-10-2026: Eric Wiebes, staatssecretaris van Financiën, 2015 tot 2016. Kosten volgens bronnen: Alleen de budgetoverschrijding van 66 miljoen is vastgesteld. Herstel: niet.

Zwartboek: taakstellingen Belastingdienst
13-10-2026: Opeenvolgende bewindspersonen van Financiën, 2008 tot 2015. Kosten volgens bronnen: Geen bron die de gemiste opbrengst toeschrijft aan de taakstelling: schatting ontbreekt. Herstel: niet.

Zwartboek: opheffing VROM en invoering verhuurderheffing
13-10-2026: Formateur Mark Rutte (opheffing VROM), 2010 tot 2022. Kosten volgens bronnen: 16,7 miljard is afdracht, geen netto maatschappelijke kosten. Herstel: deels.

Zwartboek: versnipperd en onderbekostigd milieutoezicht
13-10-2026: Meerdere kabinetten, 2008 tot 2029. Kosten volgens bronnen: 4 miljard per jaar uit motie Hagen (2021), die zelf stelt dat de omvang onvoldoende inzichtelijk is. Herstel: niet.

Zwartboek: ondoelmatige fiscale regelingen niet aangepakt
13-10-2026: Opeenvolgende kabinetten, 2023 tot 2026. Kosten volgens bronnen: Gemiste besparing, geen schade. Herstel: niet.

Zwartboek: nieuwe kolencentrales Eemshaven en Maasvlakte, 2007
13-10-2026: Provincies Groningen en Zuid-Holland vergunden in 2007 en 2008 drie nieuwe kolencentrales; kabinet Balkenende IV vond ze aanvaardbaar mits capture ready. Kosten volgens bronnen: compensatie circa 709,6 miljoen, met SDE+-bijstook tot 3,6 miljard. Herstel: deels.

Zwartboek: bezuinigingen 2007 tot 2014
13-10-2026: Balkenende IV en Rutte I, 2007 tot 2014. Overzicht van bezuinigingen waaruit taakstellingen, de verhuurderheffing en druk op de gaswinning voortkwamen. Totale gevolgschade: schatting ontbreekt.

Zwartboek: reconstructie van de polycrisis
13-10-2026: Hoe acht beleidsbesluiten sinds 2007, van bezuinigingen tot kolencentrales, elkaar versterken. Verbanden alleen met bron, hypothesen apart gemarkeerd.

Zembla volgt groene stroom van RWE naar Maleisië: hele bomen en kaalkap achter gecertificeerde houtpellets
13-10-2026: Zembla volgde de biomassa van RWE naar pelletfabriek Rainbow Pellet in Maleisië en vond hele bomen en een leverancier die oerwoud kaalkapte. Door een uitzondering voor reststromen geldt de zagerij als herkomst en niet het bos. De politie onderzoekt de import, de NVWA kondigde een sanctie aan. RWE zegt dat alles aan de eisen voldoet.

Tegenlicht over onze kapitale denkfout: wat niet in een spreadsheet past, telt niet meer mee
13-10-2026: In een video-essay voor VPRO Tegenlicht laat regisseur Martijn Kieft zien hoe we te veel zijn gaan vertrouwen op cijfers, van de VN-boekhoudregels van 1968 tot Vietnam en de kredietcrisis. De kern klopt, al ging de erkenning van banken als productief in stappen. Het CBS meet inmiddels ook brede welvaart; de vraag is of beleid daar ook op stuurt.

Zestig jaar Gronings gas en geen spaarpot: de staat verdiende 363 miljard, de NAM keert nu haar buffers uit
13-10-2026: Het YouTube-kanaal Achteraf volgt het geld van het Groningenveld: ruim 363 miljard euro voor de staat, maar geen fonds zoals in Noorwegen. Intussen keerde de NAM in twee jaar 4,4 miljard euro uit aan Shell en ExxonMobil, meer dan haar winst. Wie de rekening voor Groningen straks betaalt, ligt bij scheidsgerechten.

Zondag met Lubach over de Belastingdienst: hoe een vertrekregeling uit de hand liep
13-10-2026: Arjen Lubach liet in 2017 zien hoe een ruime vertrekregeling ervaren mensen bij de Belastingdienst wegjoeg. De commissie-Borstlap en de Rekenkamer bevestigden dat de uitstroom uit de hand liep.

Kamer debatteert over aanpak milieucriminaliteit: 3 miljoen extra tegenover geschatte schade van 4 miljard
13-10-2026: Bij het debat over de nieuwe wet tegen milieucriminaliteit vroeg GroenLinks-PvdA om winst van vervuilers af te pakken. De 3 miljoen die het kabinet uittrekt is voor de uitvoering van deze wet; de schatting van 4 miljard schade per jaar dateert van 2021.

Braziliaans OM klaagt Shell aan voor schade door overstromingen van 2024
12-10-2026: Het Braziliaanse federale Openbaar Ministerie en Instituto Preservar eisen ruim 541 miljoen real van Shell Brasil voor de overstromingen in Rio Grande do Sul in 2024. De aansprakelijkheid moet passen bij het aandeel van Shell in de historische uitstoot, volgens de eisers 2 procent.

Oud-invorderaar Jasper Graaff in Buitenhof: Belastingdienst laat miljarden liggen door personeelstekort
12-10-2026: Jasper Graaff, tot vorige maand voorzitter van de kennisgroep invordering bij de Belastingdienst, vertelt in Buitenhof dat door personeelstekort miljarden aan belastingschulden blijven liggen en het aantal boekenonderzoeken sterk is gedaald. Burgerplatform legde zijn cijfers naast de stukken van Financiën.

Consumentenbond: voor elk product met PFAS bestaat een alternatief, Europees verbod in de maak
12-10-2026: Volgens de Consumentenbond bestaat voor elk consumentenproduct met PFAS een variant zonder. Het Europese verbod is in de maak, met uitzonderingen waar nog geen alternatief is.

Tegenlicht: zo maak je winst zonder dat aandeelhouders de missie van je bedrijf opslokken
12-10-2026: VPRO Tegenlicht zet de aflevering Goed geld verdienen uit 2020 opnieuw online, met een nieuwe inleiding over de beursgang van Anthropic. Ondernemers en econoom Mariana Mazzucato laten zien hoe bedrijven kunnen werken zonder alles te richten op aandeelhouderswaarde. De meeste cijfers kloppen; het Deense voorbeeld is inmiddels verouderd.

Jason Hickel: het kapitalisme gaat het klimaat niet redden, want schone investeringen zijn minder winstgevend
12-10-2026: In Studio Fakto, het kanaal van de Belgische PVDA, zegt econoom Jason Hickel dat hij van mening is veranderd: de klimaattransitie komt er niet zolang winst bepaalt wat er wordt geproduceerd. Hij pleit voor publieke investeringen en democratische zeggenschap over productie. Een deel van zijn cijfers klopt; de investeringen in schone energie liggen wereldwijd wel al hoger dan in fossiel.