Huisarts Rob Elens verdedigt coronamedicijn: “Mensen wilden niet meer naar het ziekenhuis”

23-6-2026 Nieuws

Betrokkenen

In deze video van Omroep P&M wordt de Limburgse huisarts Rob Elens uit Meijel besproken, die werd verhoord door de parlementaire enquêtecommissie Corona (00:00:14). Elens kwam tijdens de pandemie landelijk in het nieuws omdat hij coronapatiënten behandelde met een omstreden combinatie van medicijnen.

Aanleiding voor de behandeling: Elens verklaart dat de situatie in zijn dorp in het begin van de pandemie ernstig was; in drie weken tijd overleden er 13 patiënten, terwijl hij normaal gesproken één sterfgeval per maand meemaakt (00:00:37). Mensen waren bang en wilden niet meer naar het ziekenhuis (00:00:57).
De behandelmethode: Geïnspireerd door een arts uit New York behandelde hij patiënten met een combinatie van hydroxychloroquine, antibiotica en zink (00:00:22, 00:01:04). Volgens Elens herstelden de eerste tien patiënten die hij op deze manier behandelde binnen vier dagen (00:01:22). Hij noemt deze aanpak practice-based medicine (00:00:00).
Ingrijpen door de Inspectie: De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) sommeerde Elens destijds te stoppen omdat de werking van de medicijnen tegen corona niet wetenschappelijk was bewezen (00:00:22, 00:01:42). Elens geeft aan dat hij zich destijds zwaar onder druk gezet voelde en vraagt zich hardop af waarom toenmalig minister Hugo de Jonge destijds zo "agressief" achter hem aan is gegaan (00:01:55).
Boete en tuchtrecht: De huisarts kreeg uiteindelijk een boete voor het voorschrijven van de middelen. De rechtbank Limburg oordeelde dat de boete terecht was. De Raad van State halveerde haar in 2025 tot 1.500 euro, src:1393, src:1396.
Terugblik: Elens erkent achteraf dat hij destijds wellicht meer de samenwerking had moeten zoeken, maar hij blijft erbij dat zijn behandelmethode meer serieuze aandacht had verdiend (00:02:40).

Wat Elens claimde

Huisarts Rob Elens uit Meijel behandelde in maart en april 2020 coronapatiënten thuis met hydroxychloroquine, het antibioticum azitromycine en zink. Hij baseerde zich op de aanpak van een huisarts in New York en stelde met zijn apotheker een lokaal protocol op, src:1390. In een brief aan de inspectie van 20 april 2020 schreef hij dat de tien patiënten die hij zo had behandeld vrij waren van covidklachten. Het ging om oudere patiënten uit risicogroepen met ernstige klachten, bij wie vooraf een hartfilmpje werd gemaakt, src:1390, src:1391. Voor de parlementaire enquêtecommissie Corona vertelde hij in juni 2026 dat in zijn praktijk kort daarvoor in drie weken dertien mensen aan corona waren overleden, terwijl het nabije ziekenhuis een opnamestop had. Hij noemde zijn tien behandelingen zelf een casusreeks en geen regulier onderzoek. Volgens Elens probeerde hij een jaar lang steun te krijgen voor onderzoek in de eerste lijn, en verwees het ministerie hem naar ZonMw en het Nederlands Huisartsen Genootschap, src:1392. Een publicatie of onafhankelijke beoordeling van zijn patiëntgegevens hebben wij niet gevonden.

Wat inspectie, tuchtcollege en rechter deden

Op 8 april 2020 belde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd met Elens en zijn apotheker. De inspectie vroeg hem te stoppen, omdat de behandeling experimenteel was en buiten onderzoeksverband niet was toegestaan, src:1393. Volgens Elens vroeg de inspectie daarbij niet naar zijn patiëntgegevens of protocol, src:1390. Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, de SWAB en het NHG adviseerden toen om hydroxychloroquine bij covid alleen binnen klinische studies in het ziekenhuis te gebruiken, omdat de werkzaamheid niet was aangetoond en het middel ernstige hartritmestoornissen kan geven. Minister De Jonge sloot zich daarbij aan in antwoorden op Kamervragen in juni 2020, src:1394. In maart 2021 kondigde de inspectie boetes aan voor artsen die hydroxychloroquine of ivermectine buiten de richtlijnen voorschreven, src:1395.

In augustus 2021 legde de minister Elens een boete van 3.000 euro op voor het voorschrijven van hydroxychloroquine en ivermectine in februari 2021. De rechtbank Limburg vond die boete terecht, src:1393. De Raad van State oordeelde in maart 2025 dat Elens de Geneesmiddelenwet had overtreden, maar halveerde de boete tot 1.500 euro vanwege de uitzonderlijke omstandigheden. De Raad twijfelde niet aan zijn goede bedoelingen, src:1396, src:1397.

In de tuchtzaak die de inspectie aanspande, legde het regionaal tuchtcollege eind 2022 een berisping op. Het Centraal Tuchtcollege maakte daar in februari 2024 een waarschuwing van. Volgens het college was het voorschrijven begin 2021 niet in strijd met de Geneesmiddelenwet, omdat er toen nog geen protocol of standaard in de zin van die wet bestond. Wel had Elens zijn patiënten onvoldoende geïnformeerd en dat onvoldoende vastgelegd. Ook vond het college het verwijtbaar dat hij een ondertekende verklaring als voorwaarde voor vaccinatie stelde. Het college woog mee dat uit Woo-stukken was gebleken dat de toenmalige minister van VWS bij de inspectie had aangedrongen op disciplinerend optreden tegen de huisarts. De inspectie had volgens het college niet de indruk weggenomen dat dit had bijgedragen aan een wel erg doortastend optreden. Disciplinering van artsen is geen doel van het tuchtrecht, aldus het college, src:1398.

Wat gerandomiseerd onderzoek liet zien

Gerandomiseerde studies vonden geen effect van hydroxychloroquine, ook niet bij vroege behandeling buiten het ziekenhuis. In een Noord-Amerikaanse studie onder 491 niet opgenomen volwassenen met vroege covid verminderde het middel de klachten niet significant, src:1399. Als preventie na blootstelling voorkwam het geen covid, src:1400. In de Braziliaanse TOGETHER-studie onder 685 poliklinische patiënten met verhoogd risico was er geen significant verschil in ziekenhuisopnames, src:1401. De Britse PRINCIPLE-studie in de huisartsenpraktijk vond geen aanwijzing dat hydroxychloroquine opnames of sterfte verminderde. Die studiearm was wel te klein, omdat de Britse toezichthouder hem in mei 2020 stilzette, src:1402. Azitromycine, een ander onderdeel van de combinatie, verkortte in PRINCIPLE het herstel niet en verminderde het aantal opnames niet, src:1403. Bij opgenomen patiënten vond de RECOVERY-studie geen lagere sterfte, src:1404. Een Cochrane-overzicht concludeerde in 2021 met hoge zekerheid dat hydroxychloroquine weinig of geen verschil maakt voor de sterfte, src:1405. De volledige combinatie met zink is niet in een gerandomiseerde studie getest. Een gepubliceerde reeks van de New Yorkse huisarts en collega's meldde minder opnames, maar was niet gerandomiseerd en vergeleek met openbare gegevens uit dezelfde gemeenschap, src:1406.

Onderzoek naar vroege behandeling in Nederland

ZonMw financierde in 2020 de ARCHAIC-studie naar chloroquine en hydroxychloroquine bij mild zieke patiënten in het ziekenhuis. Die studie stopte in juni 2020, omdat eerste resultaten geen effect lieten zien en er nog maar weinig patiënten werden opgenomen, src:1407. Voor de huisartsenpraktijk financierde ZonMw het GRIP3-programma van de afdelingen huisartsgeneeskunde, met als doel een betere onderbouwing van thuisbehandeling. Een landelijke platformstudie in aansluiting op PRINCIPLE is door het verloop van de pandemie niet gestart, en een geplande studie naar thuisbehandeling met zuurstof lukte niet, src:1408. Een studie naar de aanpak van Elens of een vergelijkbare combinatie in de huisartsenpraktijk hebben wij niet gevonden, en evenmin een aanvraag daarvoor die is afgewezen. Of het OMT zich specifiek over zijn aanpak heeft gebogen, hebben wij niet kunnen vaststellen.

Vaccintoelating en behandeling

Er wordt wel gesteld dat vaccins geen snelle toelating konden krijgen zolang er een behandeling bestond. Voor de Europese Unie dragen de bronnen dat niet. De coronavaccins kregen in de EU een voorwaardelijke vergunning. Een van de voorwaarden is dat het middel voorziet in een onvervulde medische behoefte: er bestaat geen bevredigende in de EU toegelaten methode van diagnose, preventie of behandeling, of het middel biedt een groot therapeutisch voordeel, src:1409. Hydroxychloroquine was in de EU niet voor covid toegelaten. De EU gaf in juli 2020 een voorwaardelijke vergunning voor het covidmiddel remdesivir, src:1410, en in december 2020 voor het eerste coronavaccin, src:1411. Een toegelaten behandeling stond een voorwaardelijke vaccinvergunning dus niet in de weg.

Duiding van Burgerplatform

De gerandomiseerde studies wijzen erop dat hydroxychloroquine niet werkt tegen covid, ook niet vroeg en thuis. Dat staat los van de vraag hoe Nederland omging met huisartsen die in een noodsituatie zelf iets probeerden. De ervaring van Elens is die van één huisarts met tien patiënten, zonder controlegroep. Zo'n ervaring bewijst niets, maar kan wel aanleiding zijn om systematisch te kijken. Dat is niet gebeurd: zijn gegevens zijn niet gepubliceerd of onafhankelijk beoordeeld, en een studie in de eerste lijn naar zijn aanpak is er niet gekomen. Waarom is dit praktijksignaal niet opgepakt in een kleine, gecontroleerde studie in de huisartsenpraktijk, terwijl ZonMw wel ziekenhuisonderzoek naar hetzelfde middel financierde? Het Centraal Tuchtcollege stelde vast dat de minister bij de inspectie aandrong op disciplinerend optreden tegen Elens. De bronnen laten niet zien waarom, en een verband met de toelating van vaccins dragen zij niet. Een vaste route waarlangs praktijksignalen uit de eerste lijn snel en onafhankelijk worden beoordeeld, zou zulke discussies in een volgende crisis kunnen voorkomen.