Toeslagenschandaal
Dossier
Bestaanszekerheid
De affaire rond de kinderopvangtoeslag, waarin duizenden ouders onterecht als fraudeur werden behandeld en hoge terugvorderingen kregen, en het herstel daarvan.
De hersteloperatie voor de toeslagenaffaire is zelf een probleem geworden. De Algemene Rekenkamer raamde de kosten eind 2023 op circa 8 miljard euro; inmiddels is er 11,7 miljard beschikbaar en tot en met 2025 circa 6,9 miljard uitgegeven. Van de 20.314 ouders die zich meldden voor aanvullende schade kreeg 3.973 een vergoeding, en de Raad van State noemt de besluitvorming te traag. Daarbij kwamen 64 miljoen documenten aan het licht die waren achtergehouden. Burgerplatform wil dat de kosten van uitvoering vooraf worden doorgerekend, zodat een stelsel niet opnieuw ontspoort voordat iemand ingrijpt.
De analyse
Analyse
Toeslagenschandaal: de hersteloperatie als referentie
Op peildatum 31 december 2025 waren 69.577 aanmeldingen voor herstel kinderopvangtoeslag binnengekomen en waren 43.753 mensen erkend als gedupeerde; het gemiddeld toegekende bedrag bij de integrale beoordeling bedroeg 40.418 euro per gedupeerde ouder (src:2261, p. 6 tot en met 8). In de kindregeling waren 122.715 kinderen bekend bij de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen, van wie er 121.311 een beschikking hadden en 115.368 waren betaald (src:2261, p. 31). Aan publieke schulden is circa 1,06 miljard euro kwijtgescholden en via de Stichting Schuldhulp op Maat is 215,8 miljoen euro aan private schulden afbetaald en 5,4 miljoen euro aan al betaalde schulden vergoed (src:2261, p. 18 tot en met 22). Aan dwangsommen wegens termijnoverschrijding is circa 59 miljoen euro betaald (src:2261, p. 11). De minister raamt de totale kosten van de hersteloperatie op 11,5 miljard euro, waarvan 2,2 miljard euro uitvoeringskosten (src:2262). Dit dossier beschrijft die hersteloperatie als huidige situatie: niet de affaire als geschiedenis, maar de operatie die er nu nog loopt en wat die kost.
Financieel lek: €
Over dit dossier
Waar dit dossier over gaat
Dit dossier beschrijft niet de toeslagenaffaire als geschiedenis, maar de hersteloperatie zoals die nu nog loopt. Op 31 december 2025 waren er 69.577 aanmeldingen voor herstel kinderopvangtoeslag en waren 43.753 mensen erkend als gedupeerde. Het gemiddeld toegekende bedrag bij de integrale beoordeling was 40.418 euro per ouder. In de kindregeling waren 122.715 kinderen bekend bij de uitvoeringsorganisatie.
Wat 11,5 miljard euro precies is
De minister raamt de totale kosten van de hersteloperatie op 11,5 miljard euro, waarvan 2,2 miljard euro uitvoeringskosten. Die twee bedragen zijn economisch iets heel verschillends. Het grootste deel, ongeveer 9,3 miljard, is compensatie en kwijtschelding: geld dat terugkeert naar mensen bij wie het onterecht is weggehaald. Dat is een overdracht en vernietigt per saldo geen welvaart. Het tweede deel, 2,2 miljard aan uitvoering, verdwijnt wel: ambtelijke capaciteit, juridische bijstand, bezwaar en beroep, ICT. Wie het totaalbedrag presenteert als maatschappelijke schade, telt de compensatie ten onrechte mee als verlies.
De hersteloperatie herhaalt de logica van het stelsel
Bijna een vijfde van de operatie gaat op aan uitvoering. De Algemene Rekenkamer noemt de voortgang zorgelijk, stelt vast dat ouders langer wachten en dat wettelijke termijnen worden overschreden, en concludeert dat het tempo te laag is om alle aanvullende schadeverzoeken uiterlijk in 2027 af te wikkelen. De staat betaalde inmiddels circa 59 miljoen euro aan dwangsommen omdat zij haar eigen termijnen niet haalde. Dat is geld betaald voor wachten, niet voor herstel.
Kinderen
Tussen 2015 en juni 2022 hadden 2.090 kinderen van gedupeerde ouders een uithuisplaatsing; 645 van hen verbleef op de peildatum nog uit huis. Hierbij hoort het voorbehoud dat het CBS zelf maakt: het gaat om samenloop, en een eerder CBS-onderzoek vond geen aanwijzingen dat gedupeerden na dupering vaker met jeugdbeschermingsmaatregelen te maken kregen dan vergelijkbare gezinnen. Burgerplatform neemt dat voorbehoud over en boekt dit niet als causaal gevolg.
Wat kan er gebeuren
Voor de resterende groep de individuele beoordeling per dossier beeindigen en forfaitair afdoen met de mogelijkheid van bezwaar, omdat elke extra beoordelingsronde uitvoeringskosten toevoegt zonder de uitkomst voor de meeste ouders te veranderen. In de aanvullende schaderoute de bewijslast bij de staat leggen. En wettelijke termijnen met directe gevolgen voor de uitvoerder, in plaats van dwangsommen achteraf.
In het nieuws
